DTP a prepress — gdzie kończy się projekt
Oba pojęcia często się mieszają, bo robią je czasem te same osoby. Różnica jest w celu.
DTP to praca nad treścią i wyglądem: skład tekstu, układ strony, przygotowanie katalogu, ulotki, tablicy. Grafik DTP pilnuje, żeby wszystko zmieściło się w formacie, było czytelne i spójne z identyfikacją firmy. Efektem jest gotowy projekt, zwykle w PDF.
Prepress (przygotowalnia) zaczyna się, gdy projekt jest zaakceptowany. Nikt już nie zmienia treści — teraz chodzi o to, żeby maszyna wydrukowała dokładnie to, co widział klient, w odpowiednim rozmiarze, kolorze i z właściwymi znacznikami do cięcia. To etap techniczny, którego klient zwykle nie widzi, a który decyduje, czy wydruk wyjdzie bez niespodzianek.
U nas obie rzeczy robi własne studio na miejscu. Jeśli potrzebujesz samego projektu, zajrzyj na stronę projekt graficzny i DTP; jeśli masz gotowy plik — trafia on do przygotowania plików i preflightu.
Co sprawdzamy w pliku — lista kontrolna prepress
Każdy plik przed produkcją przechodzi przez tę samą listę. Tak wygląda ona w praktyce:
- Wymiar i skala. Czy plik ma wymiar produktu? Przy dużych formatach często przyjmujemy pliki w skali 1:10 — wtedy baner 10 × 2 m to dokument 100 × 20 cm. Sprawdzamy, czy skala jest opisana i spójna.
- Spady i strefa bezpieczna. Przy drukach małoformatowych 3 mm spadu z każdej strony, przy wielkim formacie zapas zależny od wykończenia — na zgrzew, tunel czy zawinięcie na ramę.
- Tryb koloru. Pliki w RGB konwertujemy do CMYK przez profil dopasowany do materiału. Najbardziej cierpią przy tym jaskrawe zielenie, błękity i pomarańcze — piszemy o tym w poradniku CMYK czy RGB.
- Rozdzielczość. Dla wydruków oglądanych z bliska ok. 300 dpi w skali 1:1, dla banerów zwykle 100–150 dpi, dla billboardów oglądanych z kilkudziesięciu metrów wystarcza mniej.
- Fonty. Muszą być osadzone w PDF albo zamienione na krzywe. Brak fontu kończy się podmianą na zupełnie inny krój.
- Czerń. Tekst drobny w czystej czerni (100% K), duże czarne tła w czerni „głębokiej” z domieszką innych kolorów — inaczej wyjdą szaro.
- Suma pokrycia farbą. Zbyt dużo tuszu w jednym miejscu daje zalewanie i problemy z suszeniem lub utwardzaniem.
- Nadruk (overprint). Źle ustawiony potrafi „zjeść” biały tekst albo zmienić kolor elementu.
- Biel i lakier. Przy druku na przezroczystym lub kolorowym materiale biel drukuje się z osobnego koloru dodatkowego w pliku. Musi być nazwany i ustawiony na nadruk.
- Linie cięcia. Kontur dla plotera, frezarki czy lasera musi być wektorem, w osobnym kolorze, zamknięty i bez dublujących się ścieżek.
Co dzieje się dalej: impozycja, RIP i profil
Gdy plik jest poprawny, zaczyna się część, której klient nie widzi.
Impozycja, czyli rozłożenie użytków na arkuszu lub roli. Wizytówki układa się po kilkadziesiąt na arkuszu, naklejki tak, żeby zmarnować jak najmniej folii, a katalog tak, żeby po złożeniu i szyciu strony wypadły po kolei. Przy wielkim formacie dzielimy grafiki szersze niż 3,2 m na bryty z zakładką.
RIP (raster image processor) to oprogramowanie, które przelicza PDF na krople tuszu dla konkretnej maszyny. W nim wybiera się profil kolorystyczny materiału — inaczej drukuje się na banerze, inaczej na folii backlit, która musi być nasycona pod podświetlenie.
Próba. Przy krytycznym kolorze robimy wydruk próbny A3 na materiale docelowym (ok. 55 zł netto, koszt zwracamy przy zleceniu powyżej 20 m²) albo proof kontraktowy z certyfikatem (ok. 160 zł netto). Więcej w tekście Kolor firmowy na wydruku — Pantone, proof, próba.
Ile kosztują prace DTP i przygotowania pliku
| Usługa | Cena netto | Kiedy potrzebna |
|---|---|---|
| Weryfikacja i korekta techniczna pliku | w cenie zamówienia | zawsze, przed każdą produkcją |
| Adaptacja pliku na inny format | ok. 55 zł / szt. | masz roll-up, potrzebujesz banera 3 × 1 m |
| Wektoryzacja logotypu | ok. 110 zł / szt. | logo tylko jako JPG lub PNG, a ma być frez, ploter lub litery 3D |
| Projekt prostego banera lub tablicy | ok. 180 zł / szt. | do 2 rund poprawek |
| Praca studia przy projektach złożonych | ok. 150 zł / godz. | katalogi, systemy oznakowania, adaptacje key visual |
| Wydruk próbny A3 na materiale docelowym | ok. 55 zł / szt. | nowy kolor firmowy, nietypowy materiał |
| Proof kontraktowy z certyfikatem | ok. 160 zł / szt. | wymóg zgodności koloru w umowie |
Drobne poprawki techniczne — dodanie spadu z tła, zamiana fontów na krzywe, konwersja kolorów — robimy w ramach weryfikacji. Płatna jest praca, która zmienia projekt: przebudowa układu na inny format, rysowanie logo od nowa, skład treści.
Najczęstsze problemy z plikami, które widzimy
Te same błędy powtarzają się od lat, więc piszemy je wprost:
- Logo z internetu albo ze stopki maila. Ma 200 pikseli szerokości i na banerze 3 m wygląda jak mozaika. Rozwiązaniem jest wektor — opisujemy to w poradniku Logo w wektorze.
- Projekt z edytora online w RGB, bez spadów. Da się go uratować, ale kolory mogą wyjść spokojniejsze niż na ekranie.
- Plik w złej skali bez opisu. Dostajemy 50 × 20 cm i nie wiemy, czy to skala 1:10, czy produkt jest naprawdę taki mały.
- Teksty przy samej krawędzi banera. Po zgrzaniu i oczkowaniu oczko trafia w literę.
- Zdjęcia osadzone w niskiej rozdzielczości w programie do składu. Na podglądzie wyglądają dobrze, bo program pokazuje miniaturę.
Każdy taki problem zgłaszamy przed drukiem z propozycją rozwiązania. Nie drukujemy „jak jest”, jeśli wiemy, że efekt będzie słaby.