Trzy maszyny, trzy sposoby cięcia
Wszystkie trzy urządzenia robią to samo — wycinają kształt z pliku wektorowego — ale każde inaczej i do innych materiałów.
Ploter tnący prowadzi ostry nóż po materiale. W wersji do folii nóż nacina tylko wierzchnią warstwę, nie przecinając podkładu — tak powstają naklejki po obrysie i litery do samodzielnego naklejania. Ploter tnąco-bigujący z nożem oscylacyjnym (drgającym bardzo szybko w górę i w dół) przecina grubsze materiały: karton, tekturę, HIPS, PCV do kilku milimetrów, a dodatkowo wyciska linie zgięcia, czyli biguje.
Frezarka CNC pracuje obracającym się z dużą prędkością frezem, który zbiera materiał jak bardzo precyzyjne wiertło prowadzone po ścieżce. Radzi sobie z płytami twardymi i grubymi — do kilkudziesięciu milimetrów. Może też wykonywać rowki pod gięcie (V-cut), fazować krawędzie i grawerować mechanicznie.
Laser tnie skupioną wiązką światła, która miejscowo odparowuje materiał. Nie dotyka materiału, więc nie trzeba go mocować, a drobne detale wychodzą bardzo precyzyjnie. Krawędź plexi po laserze jest gładka i błyszcząca, bez polerowania.
Co czym ciąć — tabela
| Materiał | Ploter tnący / nożowy | Frezarka CNC | Laser |
|---|---|---|---|
| Folia samoprzylepna | tak — standard | — | — |
| Karton, tektura falista | tak, z bigowaniem | możliwe, rzadko | możliwe przy cienkich |
| HIPS, PP, PET do 2 mm | tak | tak | PET tak |
| PCV spienione | do ok. 5 mm | tak, każda grubość | nie — wydziela szkodliwe gazy |
| Dibond (kompozyt aluminiowy) | — | tak, także V-cut do gięcia | — |
| Plexi do 5 mm | — | tak | tak — błyszcząca krawędź |
| Plexi 6–10 mm | — | tak | tak, powyżej ok. 8 mm lepiej frez |
| Plexi powyżej 10 mm | — | tak | — |
| Sklejka, MDF | — | tak, grube | tak, do ok. 5 mm, ciemna krawędź |
| Filc, guma, tkaniny | częściowo | — | tak |
| Grawer w drewnie, plexi, na powłokach | — | grawer mechaniczny | tak — najczęstszy wybór |
Laser przy drewnie zostawia przypaloną, ciemną krawędź. Czasem to zaleta (efekt dekoracyjny), czasem wada — wtedy wybieramy frez. Przy plexi grubszej niż ok. 8 mm jakość krawędzi z lasera spada, więc rekomendujemy frezowanie i polerowanie.
Ile kosztuje cięcie — cennik za metr ścieżki
Cięcie liczymy za metr bieżący ścieżki, czyli łączną długość wszystkich linii, po których przejeżdża narzędzie. Orientacyjne ceny netto, bez materiału:
- Ploter do folii: cięcie po konturze ok. 5 zł/mb, wycinanie liter i kształtów ok. 6 zł/mb, chwastowanie (usunięcie zbędnej folii) ok. 42 zł/m², folia montażowa do przeniesienia liter ok. 23 zł/m².
- Ploter nożowy (oscylacyjny): karton ok. 3 zł/mb, HIPS i PET do 2 mm ok. 4 zł/mb, PCV do 5 mm ok. 5,50 zł/mb, bigowanie ok. 2 zł/mb.
- Frezarka CNC: materiał do 3 mm ok. 7 zł/mb, do 5 mm ok. 9 zł/mb, do 10 mm ok. 12 zł/mb, do 20 mm ok. 22 zł/mb, do 30 mm ok. 34 zł/mb; V-cut do gięcia dibondu ok. 14 zł/mb. Przygotowanie pliku i maszyny ok. 33 zł na zlecenie, minimalna wartość frezowania ok. 78 zł.
- Laser: plexi, PET, filc, guma do 5 mm ok. 3 zł/mb, sklejka i MDF do 5 mm ok. 3,60 zł/mb, plexi 6–10 mm ok. 6 zł/mb; grawer powierzchniowy ok. 2,30 zł/dm², głęboki ok. 4,60 zł/dm². Minimalna wartość zlecenia laserowego ok. 59 zł.
Przykład 1. Tablica z dibondu w kształcie logo, obwód 4 m: 4 mb × ok. 7 zł = ok. 28 zł plus przygotowanie ok. 33 zł. Razem ok. 61 zł, więc obowiązuje minimum frezowania ok. 78 zł netto.
Przykład 2. 20 liter z plexi 5 mm, każda o obwodzie ok. 1,2 m: 24 mb × ok. 3 zł = ok. 72 zł netto za cięcie laserem, plus materiał.
Metraż ścieżki szybko rośnie przy drobnych, ozdobnych krojach pisma. To one, a nie wielkość płyty, decydują o koszcie cięcia.
Jak przygotować plik do cięcia
Każda z tych maszyn potrzebuje wektora — linii, a nie obrazka. Zasady są wspólne:
- Linia cięcia w osobnej warstwie i osobnym kolorze, najlepiej nazwanym (np. CUT).
- Kształty zamknięte, bez przerw i bez linii zdublowanych jedna na drugiej — maszyna przejedzie wtedy dwa razy.
- Tekst zamieniony na krzywe.
- Bez bardzo drobnych detali poniżej możliwości narzędzia. Frez ma średnicę, więc wewnętrzne narożniki zawsze wyjdą lekko zaokrąglone; ostry kąt wewnętrzny da tylko laser.
- Przy literach do wycięcia z folii — minimalna wysokość i grubość kreski, które da się zdjąć z podkładu. Przy bardzo cienkich szeryfach folia się zrywa przy chwastowaniu.
Jeśli masz tylko logo w JPG, zrobimy wektoryzację (ok. 110 zł netto). Więcej w poradniku Logo w wektorze.
Co z tego powstaje w praktyce
Te trzy maszyny często pracują przy jednym zleceniu. Kaseton z frezowanym licem? Frezarka wycina litery w dibondzie, laser tnie wkładki z plexi, ploter wycina folię na lico. Ekspozytor kartonowy? Druk UV na kartonie, a potem ploter nożowy wycina kształt i biguje zagięcia.
Najczęstsze realizacje:
- ploter: naklejki po obrysie, litery na witryny, folie szronione z wyciętym wzorem,
- frezarka: litery przestrzenne z PCV i dibondu, tablice w kształcie, kasetony, elementy zabudów,
- laser: tabliczki z plexi, ulotkowniki, statuetki, grawer na gadżetach i tabliczkach znamionowych.
Szczegóły znajdziesz na stronach frezowanie CNC i wycinanie i gięcie płyt oraz w poradniku Grawerowanie i cięcie laserem.