Skąd wziąć model: rysunek, zdjęcia, skan 3D, stara część
Model 3D zawsze powstaje z jakiejś informacji o kształcie. Im lepsza ta informacja, tym szybciej i taniej idzie praca.
- Rysunek techniczny z wymiarami — najlepszy punkt wyjścia. Nawet odręczny szkic z naniesionymi wymiarami w milimetrach wystarcza do prostych części.
- Stara lub uszkodzona część — przysyłasz ją lub przywozisz, mierzymy suwmiarką i odtwarzamy. Złamaną część też da się zmierzyć, jeśli wszystkie kawałki są.
- Zdjęcia — wystarczą do elementów dekoracyjnych i prostych brył, gdy na zdjęciu jest coś do porównania skali (linijka, kartka A4). Do części, które mają do czegoś pasować, same zdjęcia to za mało.
- [Skan 3D](/produkty/skanowanie-3d) — przy kształtach organicznych (rzeźba, figurka, element karoserii, część o nieregularnych powierzchniach) mierzenie ręczne nie ma sensu. Mamy profesjonalny skaner 3D; surowy skan trzeba potem oczyścić i często przebudować w model, który da się wydrukować lub frezować. Więcej o tym w poradniku skanowanie 3D — do czego się przydaje.
- Pomysł bez rysunku — też da się, ale wtedy dochodzi etap projektowania: szkic, propozycja, poprawki. To trwa dłużej.
Jak wygląda zlecenie modelowania krok po kroku
- Opis i materiały. Przysyłasz rysunek, zdjęcia albo część, plus informację, do czego element ma służyć, z czym ma się łączyć i w jakim materiale będzie wykonany.
- Wycena. Szacujemy liczbę godzin modelowania i od razu koszt wykonania (druk 3D, frezowanie). Przy prostych częściach dostajesz kwotę zamkniętą, przy projektach z niewiadomymi — widełki.
- Model i podgląd. Wysyłamy rendery lub podgląd modelu do akceptacji. Na tym etapie wyłapuje się większość nieporozumień („otwór miał być z drugiej strony”).
- Prototyp. Przy częściach pasowanych zalecamy pierwszy wydruk testowy. Sprawdzasz na miejscu, poprawiamy wymiary, dopiero potem robimy finał lub serię.
- Wykonanie i pliki. Drukujemy, frezujemy lub przekazujemy sam plik — jak ustalimy.
Najczęstszy błąd przy zamówieniu? Brak informacji o tolerancjach. Jeśli coś ma wchodzić na wcisk, pasować do łożyska albo do istniejącego otworu, trzeba to powiedzieć na starcie. Wydruk 3D ma swoje tolerancje i model trzeba pod nie przygotować.
Formaty plików: STL, STEP, OBJ
| Format | Co zawiera | Do czego |
|---|---|---|
| STL | siatka trójkątów, sam kształt | druk 3D — standard |
| 3MF | siatka + kolory, ustawienia, wiele obiektów | druk 3D, nowsze oprogramowanie |
| OBJ | siatka + tekstury | wizualizacje, druk kolorowy, skany |
| STEP | model bryłowy (dokładne powierzchnie) | dalsza edycja w CAD, frezowanie CNC, produkcja |
| DXF / SVG | kontury 2D | wycinanie laserem, frezowanie płaskie |
Jeśli planujesz kiedyś przenieść produkcję do innego zakładu albo zrobić formę wtryskową, poproś o plik STEP. STL wystarczy do druku, ale trudno go później poprawiać — to jak różnica między plikiem PDF a edytowalnym dokumentem. O samym druku z gotowego pliku piszemy w poradniku druk 3D z pliku STL.
Od czego zależy cena modelowania
Modelowanie liczymy za czas pracy — ok. 190 zł netto za godzinę. Na liczbę godzin wpływają:
- złożoność kształtu — prostopadłościan z otworami to chwila, gładkie przejścia, zaokrąglenia i powierzchnie swobodne to dużo więcej pracy,
- jakość materiałów wejściowych — kompletny rysunek z wymiarami vs. kilka zdjęć z telefonu,
- wymagana dokładność — element dekoracyjny vs. część, która musi pasować z dokładnością do dziesiątych milimetra,
- liczba poprawek — zmiany koncepcji w trakcie wydłużają pracę,
- przygotowanie skanu — oczyszczenie i przebudowa skanu w model bryłowy bywa pracochłonna.
Orientacyjnie: prosta część techniczna z rysunku to 1–2 godziny, element z kilkoma pasowaniami 3–5 godzin, rzeźbiarski kształt czy odtworzenie z niepełnych danych — wyceniamy po zobaczeniu materiałów.
Do modelu dochodzi wykonanie. Druk 3D na drukarce standardowej to ok. 59 zł netto za godzinę pracy maszyny plus materiał i jednorazowo ok. 59 zł netto za przygotowanie i start druku — szczegóły w poradniku ile kosztuje druk 3D. Minimalna wartość zlecenia to 100 zł netto.
Model do druku 3D a model do frezowania CNC
Ten sam kształt można wykonać na dwa sposoby, a model trzeba przygotować pod konkretną metodę.
Pod druk 3D pilnujemy minimalnej grubości ścianek, unikamy dużych nawisów bez podparcia, dzielimy duże obiekty na części do sklejenia i projektujemy pasowania z luzem. Druk 3D dobrze znosi skomplikowane kształty wewnętrzne, kanały, ażury.
Pod [frezowanie CNC](/produkty/frezowanie-cnc) kształt musi być osiągalny narzędziem — frez jest okrągły, więc wewnętrzne narożniki zawsze mają promień. Za to frezowanie daje lepszą powierzchnię i pozwala pracować w płytach: plexi, PCV, dibondzie, sklejce, MDF. Do frezowania płaskich elementów często wystarczy rysunek 2D (DXF), bez pełnego modelu 3D.
Przy prototypach zwykle łączymy oba sposoby: korpus z druku 3D, płyty frezowane, czasem nadruk UV. Zobacz też prototypy i makiety.
Prawa do modelu i poprawki
Kilka rzeczy, które warto ustalić przed rozpoczęciem pracy:
- Kto jest właścicielem pliku. Standardowo przekazujemy klientowi model, za który zapłacił. Jeśli potrzebujesz przeniesienia praw autorskich na piśmie (np. do produkcji seryjnej czy zgłoszenia wzoru), powiedz to przy zamówieniu — zapisujemy to w zamówieniu lub umowie.
- Odtwarzanie cudzych produktów. Odtworzenie zepsutej części do własnego urządzenia to co innego niż kopiowanie chronionego wzoru do sprzedaży. Za prawo do kopiowania odpowiada zamawiający; przy wątpliwościach warto zapytać prawnika.
- Poprawki. Drobne korekty wymiarów po prototypie są normalną częścią pracy. Zmiana koncepcji w połowie to nowy zakres i nowa wycena.
- Poufność. Przy nowych produktach podpisujemy umowę o poufności, jeśli klient tego chce.